وردها شگفت‌انگيز بود . شيخ ما در معجمش گويد : او خيّر ، آرام ، نرم ، با فطرتى سليم بود و نسبت به منكرات بسيار دورى مىنمود . و برهان حلبى گويد : او از نيكان قاهره بود . و تقى فاسى گويد : متن‌ها و آثار بسيارى حفظ داشت و نيكوكار و خيّر بود . أفقهى گويد : پيشوا ، دانشمند ، حافظ ، پارسا ، متواضع و دوستدار مردم بود . عبادت و پرهيزكارى و تقوا داشت . ستايش دين‌دارى و پرهيزكارى و پارسايى او بسيار فراوان است و در اين زمينه مورد اتّفاق همگان بود . « 1 » 73 - روايت قلقشندى او ، ابوالعبّاس احمدبن‌على متوفّاى سال 821 مىباشد . گويد : « از نوشته‌هاى درباره‌ى وظيفه‌هاى دينى بر اين طريقت نوشتارهاى قاضى فاضل از دستيار بعضى قضات است . بدين‌گونه : سپاس از آنِ پروردگارى كه بخشش‌هاى او گسترده است . . . و سلام بر برادر پيامبر و پسر عمويش كه با كلام فصل الخطاب خويش و دانش برترش ، جانشين او بود . اميرالمؤمنين علىّبن‌ابيطالب ، كه اصل و مغز مكرمت‌ها را برايش به دست آورد و با گَرد بردبارىاش ، پايدارى و پذيرش دل‌ها ، گوارا شد و از همگان با اين سخنش او را متمايز فرمود : « أنا مدينة العلم و علىّ بابها . . . » « 2 » شرح حالش سخاوى گويد : « ابوالعبّاس احمدبن‌علىّبن‌احمد قلقشندى سپس قاهره‌اى ، اديب ، مورّخ و هنرمند بود ، با كتابش « صبح الأعشى » شهرت يافت و آن بهترين كتابش است كه مجموعه‌اى از ادبيات ، تاريخ و توصيف كشورها و مانند آن است . و

--> ( 1 ) . الضوء اللامع 5 / 200 . ( به طور خلاصه ) ( 2 ) . صبح‌الأعشى 10 / 425 .